ارائه کننده: نعمت اله کمکی
استاد راهنما: دکتر علیرضا ریاحی بختیاری
استاد مشاور: دکتر عبدالواحد خالدی درویشان
استاد ناظر داخلی: دکتر سیدمحمود قاسم پوری، دکتر مهدی غلامعلی فرد
استاد ناظر خارجی: دکتر نسرین حسن زاده، دکتر مظاهر معین الدینی
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر نادر بهرامی فر
تاریخ: 1403/12/12
ساعت: 13
مکان: سالن ساختمان علوم دریایی

چکيده:
تحقیق حاضر با هدف منشأیابی، الگوی ترکیبی و تعیین سهم منابع انتشار هیدروکربن‌ها (PAH، آلکان، هوپان و استران) در رسوبات سطحی و پلاستیک رزین‌پلت‌ها در کاربری‌های مختلف سواحل جنوبی دریای خزر در استان‌های گلستان، مازندران و گیلان در زمستان 1400 انجام پذیرفت. استخراج آلاینده‌ها با استفاده از سوکسله، جداسازی ترکیبات با کروماتوگرافی ستونی و در نهایت شناسایی و تعیین غلظت آلاینده‌ها توسط دستگاه GC-MS صورت پذیرفت. طبق نتایج به دست آمده بیشترین و کمترین غلظت ترکیبات مورد مطالعه در کاربری بنادر کشتیرانی و تفریحی مشاهده شد. با توجه به معیارهای جهانی، رسوبات و رزین‌پلت‌های مناطق مورد مطالعه از لحاظ آلودگی در طبقه سواحل با آلودگی بالا و بسیار بالا طبقه‌بندی شدند. نتایج حاصل از آنالیز ترکیبات مورد مطالعه بیانگر الگوی ترکیبی تقریباٌ مشابه در نمونه‌های رزین پلت و رسوبات سطحی در سواحل و از نظر منشأ با توجه به نسبت‌های تشخیصی مورد استفاده، به طور غالب هر 4 ترکیب بیانگر غالبیت منشأ پتروژنیک در همه نمونه‌های مورد مطالعه می باشد. نتایج انگشت‌نگاری حاصل از تحلیل FingerPro در نرم‌افزار R نشان داد که در ایستگاه‌های با کاربری‌های بندر کشتیرانی و صید و صیادی، منابع بنزینی و گازوئیلی و در کاربری‌های شهری و تفریحی، منابع بنزینی و آسفالت بیشترین سهم را در بین فرآورده‌های نفتی (روغن موتور، دوده اگزوز، بنزین، گازوئیل، آسفالت و تایر) به خود اختصاص دادند. کمترین سهم مربوط به دوده اگزوز اتومبیل بجز در کاربری شهری بود. در بین منابع مختلف پتروژنیک، ورود هیدروکربن‌ها به سواحل در 30 ایستگاه مورد مطالعه بیشتر از منطقه خشکی شامل فرآورده‌های نفتی و کمتر از منطقه دریایی نظیر حوضه‌های نفتی آذربایجان و ترکمنستان بوده است. با توجه به شناسایی منابع نفتی آلوده کننده سواحل براساس نوع کاربری، اتخاذ برنامه­های مدیریتی مربوط به هر کاربری جهت کنترل آلاینده‌های نفتی به اکوسیستم دریایی، مشابه با اقدامات صورت گرفته در سایر کشور­ها، ضرورت دارد.